ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΙΑΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΟ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΕΙΟ
Πατήστε εδώ για να κατεβάσετε το κείμενο σε pdf
Σε ορισμένα μεγάλα γυναικολογικά ογκολογικά χειρουργεία, ιδίως όταν υπάρχει προχωρημένη νόσος στην κοιλιά ή στην πύελο, μπορεί να διαπιστωθεί κατά τη διάρκεια της επέμβασης ότι η νόσος έρχεται σε στενή επαφή ή διηθεί τμήμα του εντέρου.
Ο βασικός στόχος του ογκολογικού χειρουργείου είναι να αφαιρεθεί, εφόσον είναι εφικτό και ασφαλές, όλη η ορατή νόσος. Αυτό ονομάζεται πλήρης μακροσκοπική κυτταρομείωση και αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες για την καλύτερη δυνατή ογκολογική πορεία.
Για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί χειρισμός του εντέρου, αποκόλληση νόσου από την επιφάνειά του ή, σπανιότερα, αφαίρεση τμήματος εντέρου. Εάν αφαιρεθεί τμήμα εντέρου, ο χειρουργός μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις να ενώσει ξανά τα δύο άκρα του εντέρου. Αυτή η ένωση ονομάζεται αναστόμωση.
Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπου, για λόγους ασφάλειας, δεν είναι σωστό ή δεν είναι δυνατό να γίνει άμεσα ασφαλής αναστόμωση. Αυτό μπορεί να συμβεί όταν η ασθενής έχει λάβει πρόσφατα θεραπείες που επηρεάζουν την επούλωση, όταν η επέμβαση είναι πολύ εκτεταμένη, όταν οι ιστοί είναι ευαίσθητοι ή φλεγμονώδεις, όταν υπάρχει αυξημένος κίνδυνος διαφυγής από την αναστόμωση, όταν η γενική κατάσταση της ασθενούς δεν επιτρέπει μεγαλύτερο χειρουργικό χρόνο ή όταν η νόσος εντοπίζεται σε τέτοιο σημείο που απαιτείται πιο σύνθετη αντιμετώπιση.
Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί να δημιουργηθεί στομία.
Τι είναι η στομία
Η στομία είναι ένα μικρό χειρουργικό άνοιγμα στο κοιλιακό τοίχωμα, μέσα από το οποίο ένα τμήμα του εντέρου φέρεται στην επιφάνεια της κοιλιάς. Από εκεί αποβάλλονται τα κόπρανα σε ειδικό σακουλάκι που εφαρμόζει στο δέρμα.
Η στομία δεν έχει αίσθηση πόνου, διότι ο βλεννογόνος του εντέρου δεν έχει την ίδια νεύρωση με το δέρμα. Συνήθως έχει κόκκινο ή ροζ χρώμα και υγρή όψη, παρόμοια με το εσωτερικό του στόματος. Στην αρχή μπορεί να είναι πιο πρησμένη και με την πάροδο των εβδομάδων συνήθως μικραίνει.
Είδη στομίας
Ανάλογα με το τμήμα του εντέρου που χρησιμοποιείται, η στομία μπορεί να είναι:
- Κολοστομία
Δημιουργείται από τμήμα του παχέος εντέρου. Τα κόπρανα είναι συνήθως πιο σχηματισμένα ή ημισχηματισμένα, ανάλογα με το σημείο του παχέος εντέρου. - Ειλεοστομία
Δημιουργείται από τμήμα του λεπτού εντέρου. Το περιεχόμενο είναι συνήθως πιο υδαρές και μπορεί να χρειάζεται συχνότερο άδειασμα του σάκου.
Η επιλογή του τύπου της στομίας εξαρτάται από τα ευρήματα του χειρουργείου και από το ποια λύση είναι ασφαλέστερη για την ασθενή.
Προσωρινή ή μόνιμη στομία
Η στομία μπορεί να είναι:
Προσωρινή, όταν δημιουργείται για να προστατεύσει το έντερο ή μία αναστόμωση και να δώσει χρόνο στους ιστούς να επουλωθούν. Σε αυτή την περίπτωση μπορεί, σε δεύτερο χρόνο, να συζητηθεί επέμβαση αποκατάστασης της συνέχειας του εντέρου, εφόσον η γενική κατάσταση της ασθενούς, η ογκολογική πορεία και τα χειρουργικά δεδομένα το επιτρέπουν.
Μόνιμη, όταν η αποκατάσταση της συνέχειας του εντέρου δεν είναι ασφαλής ή δεν είναι τεχνικά εφικτή, ή όταν η αφαίρεση νόσου/εντέρου είναι τέτοια που δεν επιτρέπει λειτουργική και ασφαλή αναστόμωση.
Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι ο χειρουργός δεν δημιουργεί στομία εάν δεν υπάρχει σοβαρός λόγος. Η στομία γίνεται μόνο όταν κρίνεται απαραίτητη για την ασφάλεια της ασθενούς ή για την καλύτερη δυνατή ογκολογική αντιμετώπιση.
Γιατί πρέπει να το γνωρίζει η ασθενής πριν από το χειρουργείο
Πριν από ένα μεγάλο ογκολογικό χειρουργείο, δεν είναι πάντα δυνατό να προβλεφθεί με απόλυτη βεβαιότητα η ακριβής έκταση της νόσου ή η σχέση της με το έντερο. Οι απεικονιστικές εξετάσεις βοηθούν σημαντικά, αλλά η τελική εκτίμηση γίνεται πολλές φορές στο χειρουργείο.
Για τον λόγο αυτό, η ασθενής και η οικογένεια πρέπει να γνωρίζουν από πριν ότι, αν κατά τη διάρκεια της επέμβασης διαπιστωθεί ότι η στομία είναι απαραίτητη για λόγους ασφάλειας ή για να επιτευχθεί καλύτερο ογκολογικό αποτέλεσμα, μπορεί να χρειαστεί να δημιουργηθεί.
Η ενημέρωση αυτή δεν σημαίνει ότι η στομία είναι βέβαιη. Σημαίνει ότι αποτελεί πιθανό χειρουργικό ενδεχόμενο, για το οποίο είναι σωστό η ασθενής να είναι προετοιμασμένη.
Πώς είναι η ζωή με στομία
Η στομία απαιτεί εκπαίδευση, προσαρμογή και φροντίδα, αλλά οι περισσότεροι ασθενείς μπορούν με τον χρόνο να επιστρέψουν σε πολλές από τις καθημερινές τους δραστηριότητες.
Μετά το χειρουργείο, ειδικά εκπαιδευμένο προσωπικό δείχνει στην ασθενή και στην οικογένεια πώς αλλάζει και αδειάζει ο σάκος, πώς προστατεύεται το δέρμα γύρω από τη στομία, ποια υλικά χρησιμοποιούνται και ποια σημεία χρειάζονται προσοχή.
Στην αρχή μπορεί να υπάρχει αμηχανία, φόβος ή ψυχολογική δυσκολία. Αυτό είναι αναμενόμενο. Με σωστή εκπαίδευση, υποστήριξη και πρακτική καθοδήγηση, η φροντίδα γίνεται σταδιακά πιο εύκολη και πιο οικεία.
Τι χρειάζεται παρακολούθηση μετά το χειρουργείο
Μετά τη δημιουργία στομίας χρειάζεται παρακολούθηση για:
- καλή εφαρμογή του σάκου,
- προστασία του δέρματος γύρω από τη στομία,
- αποφυγή ερεθισμού ή διαρροών,
- επαρκή ενυδάτωση, ιδίως σε ειλεοστομία,
- καλή θρέψη,
- αναγνώριση σημείων επιπλοκών, όπως έντονος πόνος, αλλαγή χρώματος της στομίας, αιμορραγία, έντονη διάταση κοιλιάς, πυρετός, διακοπή αποβολής ή πολύ αυξημένη υδαρή αποβολή.
Η ομάδα που παρακολουθεί την ασθενή θα δώσει αναλυτικές οδηγίες ανάλογα με τον τύπο της στομίας.
Σημαντικά σημεία που πρέπει να θυμάται η ασθενής
Η στομία δεν σημαίνει αποτυχία του χειρουργείου. Αντίθετα, σε ορισμένες περιπτώσεις αποτελεί το ασφαλέστερο μέσο για να ολοκληρωθεί σωστά η επέμβαση και να μειωθεί ο κίνδυνος σοβαρών επιπλοκών.
Η στομία μπορεί να είναι προσωρινή ή μόνιμη. Αυτό θα εξαρτηθεί από τα χειρουργικά ευρήματα, την έκταση της νόσου, την ασφάλεια του εντέρου, την επούλωση και τη συνολική ογκολογική πορεία.
Εάν χρειαστεί προσωρινή στομία, η δυνατότητα αποκατάστασης της συνέχειας του εντέρου θα εκτιμηθεί σε δεύτερο χρόνο, όταν η ασθενής έχει αναρρώσει και όταν το επιτρέπει το συνολικό θεραπευτικό πλάνο.
Εάν χρειαστεί μόνιμη στομία, θα δοθεί πλήρης εκπαίδευση και υποστήριξη ώστε η ασθενής να προσαρμοστεί στη νέα καθημερινότητα με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
Ο σκοπός της προεγχειρητικής ενημέρωσης είναι η ασθενής και η οικογένεια να γνωρίζουν όλα τα πιθανά ενδεχόμενα, να μην αιφνιδιαστούν και να μπορούν να λάβουν από κοινού με την ιατρική ομάδα μια πλήρως ενημερωμένη απόφαση.
