ΕΠΑΡΚΗΣ ΛΗΨΗ ΠΡΩΤΕΪΝΗΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΕΙΟ Ή ΘΕΡΑΠΕΙΑ
Ενημερωτικό φυλλάδιο ασθενούς
Πατήστε εδώ για να κατεβάσετε το κείμενο σε pdf
Γιατί χρειάζεται η πρωτεΐνη;
Η πρωτεΐνη είναι βασικό «υλικό επιδιόρθωσης» του σώματος. Μετά από χειρουργείο, φλεγμονή, λοίμωξη, αιμορραγία ή ογκολογική θεραπεία, ο οργανισμός χρειάζεται περισσότερη πρωτεΐνη για να επουλώσει τους ιστούς και να διατηρήσει τη μυϊκή δύναμη.
Η επαρκής λήψη πρωτεΐνης βοηθά:
- στην επούλωση του χειρουργικού τραύματος,
- στη διατήρηση της μυϊκής μάζας,
- στη μείωση της αδυναμίας,
- στην καλύτερη ανάρρωση,
- στην υποστήριξη του ανοσοποιητικού,
- στη διατήρηση των λευκωμάτων και της αλβουμίνης στο αίμα,
- στην αποκατάσταση μετά από απώλεια υγρών, όπως μπορεί να συμβεί σε λεμφική ροή από παροχέτευση.
Οι διεθνείς οδηγίες για τη διατροφή στη χειρουργική τονίζουν ότι η καλή θρέψη είναι βασικό μέρος της ανάρρωσης μετά από μείζονα χειρουργεία, ιδίως όταν πρόκειται για ογκολογικές επεμβάσεις.
Πόση πρωτεΐνη χρειάζομαι;
Η ακριβής ποσότητα εξαρτάται από το βάρος, την ηλικία, τη νεφρική λειτουργία, το είδος του χειρουργείου και τη γενική κατάσταση της υγείας.
Ως γενικός οδηγός, πολλοί ασθενείς με καρκίνο ή σε φάση ανάρρωσης χρειάζονται περίπου:
1,2–1,5 γραμμάρια πρωτεΐνης ανά κιλό σωματικού βάρους την ημέρα, εκτός αν ο γιατρός ή ο διαιτολόγος δώσει διαφορετική οδηγία.
Παραδείγματα:
| Βάρος σώματος | Ενδεικτική πρωτεΐνη/ημέρα |
| 50 kg | 60–75 g |
| 60 kg | 72–90 g |
| 70 kg | 84–105 g |
| 80 kg | 96–120 g |
Αν υπάρχει σοβαρή νεφρική νόσος, ηπατική ανεπάρκεια ή ειδικός περιορισμός στη διατροφή, η ποσότητα πρέπει να καθορίζεται εξατομικευμένα.
Πώς να μοιράζω την πρωτεΐνη μέσα στην ημέρα;
Είναι καλύτερο να μην τρώτε όλη την πρωτεΐνη σε ένα μόνο γεύμα. Προσπαθήστε να έχετε πηγή πρωτεΐνης σε κάθε γεύμα.
Ένας πρακτικός στόχος είναι:
- πρωτεΐνη στο πρωινό,
- πρωτεΐνη στο μεσημεριανό,
- πρωτεΐνη στο βραδινό,
- ένα ή δύο μικρά πρωτεϊνούχα σνακ.
Παράδειγμα μιας ημέρας:
| Γεύμα | Παράδειγμα |
| Πρωινό | Γιαούρτι στραγγιστό ή γάλα με βρώμη |
| Δεκατιανό | Τυρί, αυγό ή μικρό τοστ |
| Μεσημεριανό | Κοτόπουλο, ψάρι, κρέας, όσπρια ή ομελέτα |
| Απογευματινό | Γιαούρτι, κεφίρ ή ξηροί καρποί |
| Βραδινό | Τόνος, αυγά, τυρί, όσπρια ή κοτόπουλο |
Καλές πηγές πρωτεΐνης
Ζωικές πηγές
- κοτόπουλο,
- γαλοπούλα,
- ψάρι,
- τόνος ή σαρδέλες,
- αυγά,
- άπαχο κρέας,
- γάλα,
- γιαούρτι,
- κεφίρ,
- τυρί,
- ανθότυρο,
- cottage cheese.
Φυτικές πηγές
- φακές,
- ρεβίθια,
- φασόλια,
- αρακάς,
- σόγια,
- tofu,
- ξηροί καρποί,
- φυστικοβούτυρο ή ταχίνι,
- κινόα.
Οι οργανισμοί υποστήριξης ασθενών με καρκίνο προτείνουν τροφές όπως κοτόπουλο, ψάρι, αυγά, γαλακτοκομικά, όσπρια και tofu ως πρακτικές πηγές πρωτεΐνης κατά τη διάρκεια ή μετά από θεραπεία.
Πόση πρωτεΐνη έχουν συνήθεις τροφές;
Οι ποσότητες είναι ενδεικτικές:
| Τροφή | Πρωτεΐνη περίπου |
| 1 αυγό | 6–7 g |
| 1 κεσεδάκι γιαούρτι στραγγιστό 200 g | 18–22 g |
| 1 ποτήρι γάλα 250 ml | 8 g |
| 100 g κοτόπουλο ή γαλοπούλα | 25–30 g |
| 100 g ψάρι | 20–25 g |
| 1 κονσέρβα τόνος | 25–30 g |
| 100 g άπαχο κρέας | 25–30 g |
| 1 φλιτζάνι μαγειρεμένες φακές | 15–18 g |
| 1 φλιτζάνι μαγειρεμένα ρεβίθια | 14–16 g |
| 30 g τυρί | 7–10 g |
| 2 κουταλιές ταχίνι | 5–6 g |
| 30 g ξηροί καρποί | 5–7 g |
Αν δεν έχω όρεξη, τι μπορώ να κάνω;
Μετά από χειρουργείο ή θεραπεία είναι συχνό να υπάρχει μειωμένη όρεξη. Σε αυτή την περίπτωση βοηθούν τα μικρά και συχνά γεύματα.
Πρακτικές οδηγίες:
- φάτε μικρό γεύμα κάθε 2–3 ώρες,
- αρχίστε από την πρωτεΐνη και μετά συνεχίστε με τα υπόλοιπα,
- προτιμήστε μαλακές τροφές αν κουράζεστε εύκολα,
- βάλτε γιαούρτι, τυρί ή αυγό σε μικρές ποσότητες μέσα στην ημέρα,
- χρησιμοποιήστε σούπες με κοτόπουλο, αυγό ή όσπρια,
- προσθέστε τριμμένο τυρί σε ζυμαρικά, πουρέ, ρύζι ή σούπες,
- προσθέστε γάλα ή σκόνη γάλακτος όπου ταιριάζει,
- φτιάξτε smoothie με γιαούρτι, γάλα, μπανάνα και ταχίνι.
Η ενίσχυση καθημερινών τροφών με πρωτεΐνη και ενέργεια είναι συχνή πρακτική όταν υπάρχει απώλεια βάρους, μειωμένη όρεξη ή δυσκολία στη σίτιση κατά τη διάρκεια της ογκολογικής θεραπείας.
Παραδείγματα πρωτεϊνούχων σνακ
- γιαούρτι στραγγιστό με μέλι,
- αυγό βραστό,
- τοστ με τυρί και γαλοπούλα,
- cottage cheese με φρυγανιά,
- κεφίρ,
- λίγοι ξηροί καρποί,
- τόνος με κράκερ,
- ταχίνι σε ψωμί,
- μικρή ομελέτα,
- ανθότυρο με ψωμί,
- smoothie με γάλα και γιαούρτι.
Εύκολες ιδέες για γεύματα
Πρωινό
- γιαούρτι στραγγιστό με βρώμη και μέλι,
- ομελέτα με τυρί,
- γάλα με δημητριακά και λίγους ξηρούς καρπούς,
- τοστ με τυρί και αυγό.
Μεσημεριανό
- κοτόπουλο με ρύζι ή πατάτα,
- ψάρι με λαχανικά,
- μοσχάρι ή γαλοπούλα με ζυμαρικά,
- φακές ή ρεβίθια με τυρί,
- ομελέτα με σαλάτα.
Βραδινό
- γιαούρτι με φρούτο και ξηρούς καρπούς,
- τόνος με παξιμάδι,
- σούπα με κοτόπουλο,
- αυγά με ψωμί,
- cottage cheese ή ανθότυρο με φρυγανιές.
Χρειάζονται συμπληρώματα πρωτεΐνης;
Ναι, μερικές φορές χρειάζονται, ιδίως όταν:
- η όρεξη είναι πολύ μειωμένη,
- δεν μπορείτε να φάτε αρκετά,
- υπάρχει απώλεια βάρους,
- υπάρχει χαμηλή αλβουμίνη,
- υπάρχει αυξημένη ανάγκη λόγω χειρουργείου, τραύματος ή θεραπείας.
Μπορεί να χρησιμοποιηθούν ειδικά πόσιμα συμπληρώματα διατροφής ή πρωτεϊνικά σκευάσματα, αλλά πρέπει να λαμβάνονται μετά από σύστασή μας, ειδικά αν υπάρχει νεφρικό, ηπατικό ή μεταβολικό πρόβλημα.
Πότε να ενημερώσω;
Ενημερώστε μας αν:
- δεν μπορείτε να φάτε σχεδόν καθόλου για πάνω από 24–48 ώρες,
- έχετε συνεχείς εμέτους,
- χάνετε βάρος,
- έχετε έντονη διάρροια,
- έχετε έντονη αδυναμία ή ζάλη,
- έχετε πρήξιμο στα πόδια,
- τυχόν παροχέτευση βγάζει μεγάλη ποσότητα για πολλές ημέρες,
- υπάρχει πυρετός ή σημεία λοίμωξης,
- έχετε γνωστή νεφρική νόσο και σκέφτεστε να αυξήσετε πολύ την πρωτεΐνη.
Μικρός πρακτικός στόχος
Σε κάθε κύριο γεύμα βάλτε μία από τις παρακάτω επιλογές:
- 2 αυγά,
- 1 κεσεδάκι γιαούρτι στραγγιστό,
- 1 μερίδα κοτόπουλο/ψάρι/κρέας,
- 1 φλιτζάνι όσπρια,
- τόνο,
- τυρί με ψωμί,
- cottage cheese,
- tofu ή άλλη φυτική πρωτεΐνη.
Και προσθέστε 1–2 πρωτεϊνούχα σνακ μέσα στην ημέρα.
Βασικό μήνυμα
Η πρωτεΐνη είναι απαραίτητη για την ανάρρωση. Μετά από χειρουργείο ή ογκολογική θεραπεία, ο οργανισμός συχνά χρειάζεται περισσότερη πρωτεΐνη από το συνηθισμένο.
Η σωστή διατροφή δεν αντικαθιστά τη θεραπεία, αλλά βοηθά το σώμα να αντέξει καλύτερα, να επουλωθεί και να ανακτήσει δυνάμεις.
